Түркістан облысында халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар биыл да қарқынды жалғасып жатыр. Өңірде баспана құрылысының көлемін арттырумен қатар, тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтарға арналған арендалық және кредиттік үйлерді көбейтуге, дайын пәтерлерді сатып алуға, жеке тұрғын үй құрылысын дамытуға және жаңа шағынаудандардың инженерлік инфрақұрылымын қалыптастыруға басымдық берілуде.
Бұл бағыттағы жұмыстардың нәтижесі тұрғын үйді пайдалануға беру көрсеткішінен де байқалады. 2026 жылдың сегіз айының қорытындысы бойынша Түркістан облысында 719 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өсім 107 пайызды құрады. Осы көрсеткіш бойынша Түркістан облысы республика көлемінде төртінші орында тұр.
Жыл соңына дейін бұл көрсеткішті одан әрі ұлғайту көзделген. Биыл Қазақстан бойынша 20,4 млн шаршы метр тұрғын үй алаңын пайдалануға беру жоспарланған болса, оның 1,25 млн шаршы метрі Түркістан облысының үлесіне тиеді. Демек, сегіз айда орындалған 719 мың шаршы метр – жылдық жоспардың едәуір бөлігі.
Тұрғын үй құрылысының мұндай қарқыны өңірдегі демографиялық өсім мен халық санының артуына байланысты баспанаға деген сұранысты өтеуге бағытталған. Әсіресе халық тығыз орналасқан елді мекендерде көпқабатты тұрғын үй салу арқылы жер ресурсын тиімді пайдалану, әлеуметтік осал топтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету және жаңа шағынаудандарды кешенді дамыту мәселелері өзекті болып отыр.
Түркістан қаласында да тұрғын үй құрылысы бірнеше бағыт бойынша жүргізілуде. Облыстық құрылыс басқармасының тапсырысымен қалада жалпы құны 16,5 млрд теңгені құрайтын сегіз кредиттік тұрғын үй бой көтеріп жатыр. Олардың жалпы ауданы 48,2 мың шаршы метрді құрайды. Бұл үйлерде барлығы 810 пәтер қарастырылған.
Қазір аталған нысандарда ішкі әрлеу жұмыстары жүргізілуде. Құрылыс алаңдарына 500-ге жуық адам тартылған. Өндірістік кестеге сәйкес, тұрғын үйлерді желтоқсан айында пайдалануға беру жоспарланған.
Бұл жобалардың әлеуметтік маңызы зор. Өйткені кредиттік тұрғын үй бағдарламалары арқылы баспана алуға мүмкіндігі бар азаматтардың үйлі болуына жағдай жасалады. Сонымен бірге жаңа тұрғын үй қорын қалыптастыру қаланың инфрақұрылымдық дамуына да әсер етеді. Үй салынған аумақта жол, жарықтандыру, су, кәріз, абаттандыру және басқа да инженерлік желілерді қатар дамыту қажеттілігі туындайды.
Өңірде тұрғын үй құрылысы тек облыс орталығымен шектелмейді. Аудандарда да әлеуметтік және арендалық тұрғын үй салу жұмыстары жалғасып келеді. Мәселен, Жетісай ауданы әкімдігінің тапсырысымен «сақалды құрылысқа» айналған 120 пәтерлі екі арендалық тұрғын үйдің құрылысы жүргізілуде. Бұл нысандардың аяқталуы ұзақ уақыт бойы баспана мәселесін күткен азаматтар үшін маңызды.
Тұрғын үй саясатының тағы бір бағыты – дайын пәтерлерді сатып алу. Түркістан облысында тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтарға 546 арендалық пәтер сатып алу жоспарланған. Қазіргі таңда оның 315-і сатып алынды. Қалған 231 пәтерді қараша айына дейін сатып алу көзделіп отыр.
Бұл тәсілдің артықшылығы – жаңа тұрғын үйдің құрылысын күтпей, дайын баспананы сатып алып, оны тұрғын үй кезегіндегі азаматтарға беру мүмкіндігі. Әсіресе құрылыс алаңы шектеулі немесе жаңа үй салу мерзімі ұзаққа созылатын елді мекендер үшін дайын пәтерлерді сатып алу әлеуметтік мәселені жедел шешуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар облыста кредиттік тұрғын үй қорын қалыптастыруға да басымдық берілген. Жалпы құны 29,5 млрд теңге болатын 1 533 пәтерлі 37 кредиттік тұрғын үйді сатып алу жоспарланған. Оның 1 517 пәтері Түркістан қаласында, 16 пәтері Келес ауданында орналасқан.
Қазіргі таңда жоспарланған 1 533 пәтердің 1 098-і сатып алынды. Қалған 435 пәтерді қараша айына дейін сатып алу көзделген.
Осылайша өңірде тұрғын үймен қамту жұмысы бір ғана құрылыс тәсіліне сүйенбейді. Бір жағынан, жаңа үйлер салынса, екінші жағынан, дайын пәтерлер сатып алынып жатыр. Бұған қоса жеке құрылыс салушылардың жобалары да тұрғын үй нарығындағы ұсынысты көбейтуде.
Облыс бойынша жеке салушылар тарапынан жалпы 3 105 пәтерлі 168 тұрғын үйдің құрылысы жүргізілуде. Оның ішінде 105 үйді биыл пайдалануға беру жоспарланған. Қалған 63 тұрғын үйдің құрылысы келесі жылға өтеді.
Жеке тұрғын үй құрылысының қарқын алуы өңірдегі баспана нарығының белсенділігін арттырады. Бұл ретте жеке құрылыс салушылардың жобаларын сапа талаптарына сәйкес жүргізу, құрылыс мерзімін сақтау және инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету мәселелері де маңызды.
Тұрғын үй санының көбеюі өз алдына мақсат болмауы керек. Құрылыс сапасы, пайдалануға берілгеннен кейінгі тұрғындардың қауіпсіздігі мен жайлылығы қатар қамтамасыз етілуі тиіс. Осыған байланысты облыс әкімінің аппарат мәжілісінде құрылыс жұмыстарының сапасына ерекше назар аударылды.
Облыс әкімі Нұралхан Көшеров жауапты басшыларға, аудан және қала әкімдеріне құрылыс жұмыстарының белгіленген талаптар мен құрылыс нормаларына сай жүргізілуін қамтамасыз етуді тапсырды.
– Сатып алынатын тұрғын үйлердің құрылыс жұмыстарын бақылауға алып, олардың сапасы мен құрылыс қарқынын арттыруға баса мән беріңіздер. Әрбір нысан бойынша жұмыс барысын тұрақты бақылауда ұстап, анықталған кемшіліктерді жедел жою қажет. Сондай-ақ арендалық үйлерді сатып алып, дайын үйлерді тапсыру, үйлердің конкурсын уақтылы өткізу, тұрғын үй аумақтарын абаттандыру жұмысымен толық қамтамасыз ету мәселесіне ерекше назар аударыңыздар, – деді Нұралхан Оралбайұлы.
Бұл тапсырманың астарында тұрғын үй құрылысының сапасын арттырумен қатар, нысандарды пайдалануға беру процесін жеделдету міндеті де жатыр. Себебі құрылыс аяқталғанымен, ауласы абаттандырылмаған, инженерлік желілері толық қосылмаған немесе жолы дайын емес тұрғын үй тұрғындар үшін толыққанды баспанаға айнала алмайды.
Сондықтан қазіргі кезеңде тұрғын үй құрылысын кешенді жүргізу мәселесі алдыңғы қатарға шықты. Үйдің өзі салынып қана қоймай, оның айналасындағы әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылым да қатар қалыптасуы қажет.
Түркістан облысында бұл бағытта соңғы жылдары ауқымды жұмыс атқарылып келеді. Әсіресе Түркістан қаласының жаңа әкімшілік-іскерлік орталығы мен жаңа шағынаудандарында тұрғын үй құрылысы инфрақұрылымдық жобалармен қатар іске асырылуда. Қаланың аумағы кеңейген сайын жаңа тұрғын алқаптарды инженерлік желілермен қамтамасыз ету, әлеуметтік нысандар салу және көлік қатынасын жақсарту мәселелері де бірге шешілуі тиіс.
Тұрғын үй құрылысының артуына құрылыс индустриясының дамуы да ықпал етеді. Өңірде құрылыс материалдарын өндіретін кәсіпорындардың жұмыс істеуі жаңа жобаларды жергілікті өндіріс өнімдерімен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл құрылыс құнын тұрақтандыруға, логистикалық шығындарды азайтуға және өңірдегі кәсіпкерлік белсенділікті арттыруға әсер етеді.
Бұдан бөлек, тұрғын үй құрылысының қарқыны еңбек нарығына да әсер етеді. Құрылыс алаңдарына мыңдаған жұмысшы тартылып, инженерлік-техникалық мамандарға, құрылысшыларға, монтажшыларға, электр және сантехника саласының мамандарына сұраныс қалыптасады. Құрылыс материалдарын өндіретін кәсіпорындар мен сервистік компаниялар үшін де қосымша жұмыс көлемі пайда болады.
Түркістан облысында халық санының өсуі баспана мәселесін алдағы жылдары да күн тәртібінен түсірмейтіні анық. Сондықтан тұрғын үй саясаты тек қазіргі кезекті қысқартумен шектелмей, болашақтағы сұранысты да ескеруге тиіс.
Осы тұрғыдан алғанда, 719 мың шаршы метр тұрғын үйдің сегіз айда пайдалануға берілуі – маңызды көрсеткіш. Бірақ жыл соңына дейін облыс бойынша 1,25 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілуі жоспарланғанын ескерсек, алда әлі ауқымды жұмыс бар.
Әсіресе құрылыс мерзімін сақтау мәселесі маңызды. Қазір салынып жатқан сегіз кредиттік тұрғын үйдің желтоқсан айында пайдалануға берілуі жоспарланып отыр. Олардың уақытында аяқталуы жүздеген отбасының баспаналы болу мерзіміне тікелей әсер етеді.
Жетісайдағы екі арендалық үйдің құрылысы да бақылауды қажет етеді. Бұған қоса дайын пәтерлерді сатып алу жөніндегі жоспардың орындалуы тұрғын үй кезегінде тұрған азаматтардың әлеуметтік мәселесін шешуге мүмкіндік береді. Қараша айына дейін 231 арендалық және 435 кредиттік пәтерді сатып алу жоспарланғаны осы жұмыстың қарқынын бәсеңдетпеуді талап етеді.
Жалпы, облыстағы тұрғын үй құрылысының қазіргі көрінісі бірнеше бағыттың қатар дамып жатқанын көрсетеді. Мемлекеттік тапсырыс бойынша салынатын үйлер, кредиттік тұрғын үй, арендалық баспана, дайын пәтерлерді сатып алу және жеке құрылыс салушылардың жобалары бір-бірін толықтырып отыр.
Мұндай тәсіл тұрғын үй нарығындағы ұсынысты арттыруға ғана емес, азаматтардың баспанаға қолжетімділігін кеңейтуге мүмкіндік береді. Ал жеке сектордың белсенділігі құрылыс нарығында бәсекелестікті қалыптастырып, жаңа жобалардың пайда болуына жол ашады.
Дегенмен алдағы міндет – сандық көрсеткіштермен бірге сапаны да сақтау. Әрбір салынған тұрғын үй ондаған жыл бойы адамдардың өмір сүретін орнына айналады. Сондықтан құрылыс нормаларын сақтау, материалдардың сапасы, инженерлік жүйелердің сенімділігі, аумақты абаттандыру және тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыру мәселелері екінші кезекке қалмауы тиіс.
Түркістан облысында биылғы тұрғын үй құрылысының қарқыны осы бағыттағы жұмыстардың жүйелі түрде жалғасып жатқанын көрсетеді. Енді басты мәселе – жоспарланған 1,25 млн шаршы метр тұрғын үй көлеміне қол жеткізіп қана қоймай, оның әрбір шаршы метрін сапалы әрі толыққанды инфрақұрылымы бар баспанаға айналдыру.
Өйткені тұрғын үй салу – тек шаршы метр көбейту емес. Бұл – халықтың тұрмыс сапасын арттыру, жаңа шағынаудандардың қалыптасуы, инженерлік инфрақұрылымның дамуы және мыңдаған отбасының тұрақты өмір сүруіне жағдай жасау. Түркістан облысында қолға алынған қазіргі жобалардың түпкі нәтижесі де осы мақсатпен өлшенбек.