Түркістан облысында халықты баспанамен қамту мәселесі елді мекендерді дамытудың негізгі бағыттарының бірі ретінде қарастырылып отыр. Әсіресе, халық саны өсіп келе жатқан қалалар мен аудандарда тұрғын үй қорын ұлғайтып, жаңа шағынаудандар қалыптастыруға басымдық берілуде. Бұл ретте баспана салу тек жеке үйлер мен көпқабатты тұрғын ғимараттарын көбейтумен шектелмей, елді мекендердің аумағын кеңейту, инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды дамыту және жаңа қоныстану аумақтарын жүйелі қалыптастырумен қатар жүргізілуі тиіс.
Осы бағыттағы жұмыстар Жетісай ауданында да жалғасын тауып келеді. Жетісай қаласын кеңейту мақсатында бөлінген 80 гектар аумақта бүгінде көпқабатты тұрғын үйлердің құрылысы жүргізіліп жатыр. Жаңа аумақтың игерілуі қаладағы тұрғын үй қорын ұлғайтып қана қоймай, алдағы уақытта халыққа қажетті әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымды дамытуға мүмкіндік беретін жаңа тұрғын ауданның қалыптасуына негіз болмақ.
Жетісай – халық тығыз орналасқан аудандардың бірі. Сондықтан мұнда тұрғын үй мәселесінің өзектілігі де жоғары. Қала аумағының кеңеюі, халық санының артуы және тұрғындардың баспанаға деген сұранысының өсуі жаңа тұрғын үй алаңдарын игеруді қажет етеді. Бұған дейін негізінен жеке сектор басым болған елді мекенде көпқабатты тұрғын үйлердің салынуы қаланың сәулеттік және кеңістіктік келбетінің де өзгеріп келе жатқанын көрсетеді.
Қазіргі таңда 80 гектар аумақта бірнеше тұрғын үй нысанының құрылысы жүріп жатыр. Аудан әкімі Серік Мамытов құрылыс алаңына барып, салынып жатқан үйлердің жағдайымен танысты. Атап айтқанда, мұнда әрқайсысы бес қабатты, 60 пәтерден тұратын екі тұрғын үй бой көтеруде. Аудан басшысы нысандардағы құрылыс-монтаж жұмыстарының орындалу барысын тексеріп, мердігер ұйым өкілдерімен кездесті.
Екі үйдің жалпы пәтер қоры 120 пәтерді құрайды. Бұл – тұрғын үй кезегіндегі азаматтар үшін баспана мәселесін шешуге бағытталған нақты қадамдардың бірі. Қаланың жаңа аумағында көпқабатты үйлердің салынуы жер ресурстарын тиімді пайдалануға да мүмкіндік береді. Бір аумақта көбірек отбасыны орналастыру арқылы тұрғын үй құрылысы үшін қажетті аумақты ұтымды игеруге жағдай жасалады.
Құрылыс жұмыстары биылғы жылдың шілде айында басталған. Конкурстық құны 313 млн 652 мың теңгені құрайтын №1 тұрғын үйдің және құны 587 млн 47 мың теңгелік №2 тұрғын үйдің құрылысы қараша айында аяқталуы жоспарланып отыр. Қазіргі уақытта екі нысанда да құрылыс-монтаж жұмыстарының негізгі бөлігі орындалған. Мердігерлер қалған жұмыстарды өндірістік кестеге сәйкес жалғастырып жатыр.
Тұрғын үй құрылысындағы басты мәселе – нысанды белгіленген мерзімде пайдалануға беру ғана емес. Баспана ондаған жыл бойы адамдардың тұратын орны болғандықтан, оның құрылыс сапасы, қауіпсіздігі, инженерлік желілерінің тұрақты жұмыс істеуі және пайдалануға берілгеннен кейінгі жағдайы аса маңызды.
Осыған байланысты құрылыс алаңында аудан әкімі жауапты сала басшылары мен мердігер мекеме өкілдеріне бірқатар нақты тапсырма берді. Нысандардағы жұмыстардың қарқынын төмендетпей, белгіленген мерзімді сақтау, құрылыс сапасын тұрақты бақылауда ұстау қажеттігі айтылды. Сонымен бірге құрылыс кезінде қауіпсіздік талаптарының қатаң орындалуы керектігі ескертілді. Белгіленген нормалар мен талаптарды орындамаған жағдайда заң аясында тиісті шаралар қабылданатыны ескертілді.
Жетісайдағы бұл құрылыс Түркістан облысында жүргізіліп жатқан тұрғын үй саясатының аудандық деңгейдегі көріністерінің бірі деуге болады. Өңірде тұрғын үй мәселесін шешу үшін жаңа үйлер салумен қатар, инженерлік инфрақұрылымды жеткізу, жер учаскелерін дайындау, әлеуметтік осал санаттағы азаматтарды баспанамен қамту және тұрғын үй құрылысына жеке инвестиция тарту бағыттары қатар қарастырылуда.
Түркістан облысында тұрғын үйге деген сұраныс бір ғана Түркістан қаласымен шектелмейді. Облыс орталығының қарқынды дамуы, аудан орталықтарының ұлғаюы және ауылдық елді мекендердің әлеуметтік инфрақұрылымын жаңарту қажеттілігі баспана мәселесін өңірлік деңгейде шешуді талап етеді. Сондықтан тұрғын үй құрылысы өңірдің әлеуметтік-экономикалық даму жоспарларымен тікелей байланысты бағыттардың біріне айналып отыр.
Бұл ретте көпқабатты тұрғын үйлермен қатар жеке тұрғын үй құрылысына арналған аумақтарды игеру де маңызды. Жеке үй салғысы келетін азаматтарға қажетті жер учаскелерін инфрақұрылыммен қамтамасыз ету, электр энергиясы, ауызсу, газ және жол мәселелерін шешу тұрғын үй саясатының ажырамас бөлігі. Өйткені дайын жер телімін беру мен сол жерге өмір сүруге қолайлы жағдай жасау – екі бөлек мәселе.
Түркістан облысындағы тұрғын үй құрылысының тағы бір ерекшелігі – жаңа тұрғын аудандардың біртіндеп қалыптасуы. Жаңа үйлердің айналасында мектеп, балабақша, медициналық нысан, спорт алаңы, сауда және қызмет көрсету орындары сияқты әлеуметтік нысандарға қажеттілік туындайды. Сондықтан тұрғын үй салу жұмыстары ұзақ мерзімді қалалық және аудандық жоспарлау талаптарымен үндесуі қажет.
Жетісайдағы 80 гектарлық аумақтың игерілуі де осы тұрғыдан маңызды. Бірнеше көпқабатты үйдің бой көтеруі кейін бұл аумақта басқа да инфрақұрылым нысандарының пайда болуына негіз қалайды. Яғни тұрғын үй құрылысы жеке нысандардың жиынтығы емес, қаланың жаңа бөлігін қалыптастырудың бастапқы кезеңі ретінде қарастырылуы мүмкін.
Әсіресе, халық тығыз орналасқан аудандар үшін көпқабатты тұрғын үй салудың тиімділігі жоғары. Жер тапшылығы жағдайында бірнеше қабатты үйлер арқылы тұрғындарды салыстырмалы түрде шағын аумақта орналастыруға болады. Сонымен бірге мұндай тәсіл инженерлік желілерді тарту мен коммуналдық қызметтерді ұйымдастыруды да жүйелеуге мүмкіндік береді.
Дегенмен тұрғын үй құрылысының қарқыны артқан сайын оған қойылатын талап та күшейе түседі. Қазіргі таңда тұрғындар үшін үйдің салынуы жеткіліксіз. Олар баспананың сапасына, жылу жүйесіне, ауызсуға, электр энергиясына, ауланың абаттандырылуына, балалар алаңының болуына, көлік қатынасына және әлеуметтік нысандардың жақындығына мән береді. Сондықтан жаңа тұрғын үйлерді пайдалануға беру осы талаптардың барлығын ескере отырып жүргізілгенде ғана толыққанды тұрғын аудан қалыптасады.
Жетісайдағы екі бес қабатты үйдің құрылысына бюджеттен бөлінген қаражат көлемі де нысандардың маңызын көрсетеді. №1 тұрғын үйдің конкурстық құны 313 млн 652 мың теңге болса, №2 үйдің құны 587 млн 47 мың теңге. Екі жобаға жұмсалатын қаржының жалпы көлемі 900 млн теңгеден асады. Бұл қаражаттың тиімді игерілуімен қатар, оның нақты әрі сапалы құрылысқа жұмсалуы маңызды.
Тұрғын үй саласындағы кез келген жоба үшін құрылыс мерзімі мен сапа арасындағы тепе-теңдікті сақтау қажет. Нысанды ертерек аяқтау мақсатында технологиялық талаптарды айналып өту кейін тұрғындардың мәселесіне айналуы мүмкін. Сондықтан құрылыс барысын техникалық бақылау, қолданылатын материалдардың сапасы, жобалық шешімдердің сақталуы және қауіпсіздік нормаларының орындалуы тұрақты назарда болуы тиіс.
Жетісайдағы құрылыс жұмыстарының қараша айында аяқталуы жоспарланып отыр. Егер нысандар белгіленген талаптарға сәйкес уақытында пайдалануға берілсе, 120 отбасы жаңа баспанаға қол жеткізу мүмкіндігіне ие болады. Ал 80 гектар аумақтың одан әрі игерілуі қаланың тұрғын үй қорын кезең-кезеңімен арттыруға жол ашады.
Жалпы, Түркістан облысында тұрғын үй саясатының нәтижесі салынған шаршы метрмен ғана өлшенбеуі керек. Оның әлеуметтік әсері – қанша отбасының баспаналы болғаны, жаңа үйлердің қаншалықты сапалы екені, тұрғындарға қандай жағдай жасалғаны және жаңа аудандардың инфрақұрылыммен қаншалықты қамтылғаны арқылы бағаланады.
Жетісайдағы 80 гектар аумақтың игерілуі осы үдерістің бір бөлігі. Бүгінде мұнда алғашқы көпқабатты үйлер бой көтеріп жатса, алдағы кезеңде аумақтың тұтас тұрғын ауданға айналу мүмкіндігі бар. Мұндай жобалардың жүйелі жүзеге асуы аудан орталығының кеңеюіне, тұрғын үй қорын жаңартуға және халықтың баспанаға деген сұранысын кезең-кезеңімен өтеуге ықпал етеді.
Сондықтан қазіргі міндет – құрылыс қарқынын сақтай отырып, әрбір нысанның сапасын қамтамасыз ету. Әкімдік пен мердігерлер үшін белгіленген мерзімді орындау қаншалықты маңызды болса, сол үйлерге қоныстанатын тұрғындардың қауіпсіз әрі қолайлы жағдайда өмір сүруі де соншалықты маңызды. Баспана – жай ғана қабырғасы мен шатыры бар ғимарат емес, адамдардың күнделікті өмірі қалыптасатын орта. Осы талап ескерілген жағдайда ғана жаңа тұрғын үйлер Жетісайдың әлеуметтік және кеңістіктік дамуына нақты үлес қоса алады.