Түркістан облысы өндіріс, ауыл шаруашылығы және логистикамен қатар туризмді де экономиканың негізгі өсу нүктелерінің бірі ретінде қарастырып отыр. Әсіресе табиғи әлеуеті жоғары тау бөктерлері мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды халықаралық деңгейдегі туристік орталықтарға айналдыру жұмыстары жандана түсті.
Осы бағыттағы маңызды бастамалардың бірі ретінде Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Нұрлыбек Нәлібаевтың Түркістан облысына жасаған жұмыс сапары аясында экологиялық туризмді дамыту мәселелері кеңінен талқыланды. Көшпелі форматта өткен жиын «Сайрам-Өгем» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің аумағында ұйымдастырылып, оған мемлекеттік органдардың өкілдерімен қатар елуге жуық отандық және шетелдік инвестор қатысты.
Кездесудің басты мақсаты – ұлттық парктің табиғи әлеуетін сақтай отырып, заманауи туристік инфрақұрылым қалыптастырудың нақты тетіктерін қарастыру, инвестициялық жобаларды талқылау және болашақ даму бағыттарын айқындау болды.
Соңғы жылдары әлемдік туризм индустриясында экотуризмге деген сұраныс тұрақты өсіп келеді. Сарапшылардың пікірінше, табиғи ландшафттарды сақтай отырып дамытылатын туристік бағыттар инвестиция тартудың тиімді құралдарының біріне айналған. Осы тұрғыдан алғанда Түркістан облысы табиғи ресурстардың молдығы, климаттық ерекшелігі және географиялық орналасуы бойынша Қазақстандағы ең перспективалы өңірлердің бірі саналады.
Жиын барысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың экотуризмді дамыту жөніндегі тапсырмаларын орындау мәселелері қаралды. Негізгі басымдық табиғатты сақтау мен экономикалық тиімділікті қатар қамтамасыз ететін жобаларды жүзеге асыруға берілмек.
Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев ұлттық парктердің туристік әлеуетін тиімді пайдалану жөніндегі атқарылып жатқан жұмыстарға тоқталды. Оның айтуынша, ұлттық парктерді халықаралық стандарттарға сай дамыту тек туристер санын көбейтіп қана қоймай, өңірлік экономиканың жаңа драйверін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Маманның пікірінше, туризм саласына салынған әрбір инвестиция құрылыс, сауда, көлік, қоғамдық тамақтану, қонақүй бизнесі және қызмет көрсету секторларының дамуына тікелей ықпал етеді. Сондықтан табиғи туризм нысандарын дамыту арқылы мыңдаған жаңа жұмыс орындарын құруға және шағын бизнестің үлесін арттыруға болады.
Кеңес барысында ұлттық парк аумағында жүзеге асырылуы мүмкін бірнеше ірі инвестициялық бастама таныстырылды. Олардың қатарында Біркөлік шатқалында көпфункционалды демалыс аймағын салу жобасы бар. Жоба экологиялық туризмді, отбасылық демалысты және белсенді туристік бағыттарды дамытуға негізделген. Болашақта бұл аумақта қонақүйлер, кемпингтер, серуендеу бағыттары, спорттық алаңдар және сервистік инфрақұрылым орналастырылуы мүмкін.
Сонымен қатар Қасқасу шатқалында туристік-рекреациялық кешен құру жөніндегі бастама таныстырылды. Бұл жоба халықаралық талаптарға сай демалыс инфрақұрылымын қалыптастырып, өңірге келетін туристердің санын бірнеше есе арттыруды көздейді. Жобаны іске асыру нәтижесінде жаңа жұмыс орындары ашылып, аудан экономикасына қосымша қаржы тартылмақ.
Сайрамсу шатқалында да туристік әлеуетті тиімді пайдалану бағытында жаңа инфрақұрылым қалыптастыру жоспарланып отыр. Атап айтқанда, демалыс орындары, туристік бағыттар, бақылау алаңдары мен сервистік нысандар салу мәселелері қарастырылуда.
Туризмді кешенді дамыту мақсатында Төлеби және Түлкібас аудандарында халықаралық деңгейдегі апарт-кешендер салу жобалары ұсынылды. Инвесторлардың жоспарында заманауи апартаменттер, бутик-қонақүйлер, қоғамдық кеңістіктер, демалыс орындары мен туристерге арналған сервистік қызметтер кешенін қалыптастыру көзделген.
Мұндай жобалардың экономикалық тиімділігі жоғары деп бағалануда. Өйткені әлемдік тәжірибе көрсеткендей, туристік кластерлер қалыптасқан өңірлерде шағын және орта бизнес қарқынды дамып, халықтың табысы артады. Сонымен қатар қызмет көрсету саласында тұрақты жұмыс орындары көбейеді.
Кеңесте ерекше назар аударылған жобалардың бірі – KASKASU халықаралық тау шаңғысы кластері болды. Бұл бастама Түркістан облысының туризм саласын жаңа деңгейге көтеруге бағытталған стратегиялық жоба ретінде қарастырылуда.
Жобаны халықаралық тәжірибесі бар China Construction Sixth Engineering Bureau Corp. LTD компаниясының қатысуымен жүзеге асыру жоспарланған. Болашақ кешен Орталық Азиядағы ең ірі тау-туристік орталықтардың біріне айналуы мүмкін.
Жоба аясында халықаралық стандарттарға сай тау шаңғысы трассалары, қонақүйлер, туристік ауылдар, ойын-сауық кешендері, отбасылық демалыс аймақтары, спорт нысандары және заманауи аспалы жолдар салу көзделіп отыр. Сонымен қатар курорттың тек қыс мезгілінде ғана емес, жыл бойы жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін инфрақұрылым қалыптастырылмақ.
Алдын ала есептеулер бойынша жобаның инвестициялық көлемі шамамен 172 миллиард теңгені құрайды. Бұл соңғы жылдары Түркістан облысының туризм саласына тартылып жатқан ең ірі инвестициялардың бірі саналады.
Сарапшылардың бағалауынша, мұндай ауқымды туристік кешен іске қосылған жағдайда өңірге келетін туристер саны бірнеше есеге артып, қызмет көрсету саласының айналымы ұлғаяды. Сондай-ақ салық түсімдері өсіп, қосымша жұмыс орындары пайда болады.
Көшпелі кеңесте сөз сөйлеген Нұрлыбек Нәлібаев экотуризмнің табиғатты қорғау мен экономикалық өсімді үйлестіретін маңызды сала екенін атап өтті. Оның айтуынша, Президент Қасым-Жомарт Тоқаев туризмді ел экономикасының басым бағыттарының бірі ретінде айқындап отыр.
«Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасына сәйкес, экотуризм экономиканың басым бағыттарының бірі ретінде айқындалды. Бұл – табиғи байлығымызды сақтай отырып, оны ел игілігіне тиімді пайдалану жолындағы маңызды бастама. Сондықтан барлық ұсыныс мұқият зерделеніп, нақты есептелген әрі жүзеге асатын жобаларға басымдық берілуі тиіс. Біз бастамашыл және жауапты инвесторларды қолдауға дайынбыз. Ең бастысы – сапалы нәтижеге қол жеткізу және жобаларды уақтылы жүзеге асыру», – деді Нұрлыбек Нәлібаев.
Премьер-министрдің бірінші орынбасары инвестициялық жобаларды жүзеге асыру кезінде инвесторлардың жауапкершілігі ерекше маңызға ие екенін де атап өтті. Оның айтуынша, мемлекет инвесторларға қажетті жағдай жасауға дайын болғанымен, әрбір жоба нақты мерзімдер мен міндеттемелер негізінде жүзеге асырылуы тиіс.
«Бізге әдемі эскиздер емес, нақты нәтиже қажет. Сондықтан әрбір жоба бойынша міндеттемелер мен жүзеге асыру мерзімі нақты белгіленуі тиіс. Егер инвестор өз міндеттемелерін орындамаса, жер мемлекетке қайтарылады», – деді ол.
Жұмыс сапары барысында Нұрлыбек Нәлібаев пен Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров тікұшақпен ұлттық парк аумағын әуеден шолып шықты. Сапар барысында табиғи аумақтардың жағдайы, туристік нысандарды орналастыру мүмкіндіктері және экологиялық тепе-теңдікті сақтау мәселелері қаралды.
Соңғы сегіз жылда Түркістан облысына 7,5 триллион теңгеден астам инвестиция тартылғанын ескерсек, туризм саласы да өңір экономикасының жаңа өсу драйверлерінің біріне айналып келеді. Бүгінде облыста туристік және рекреациялық бағыттағы ондаған жоба жүзеге асырылуда. Алдағы жылдары экотуризмге бағытталған жаңа инвестициялар көлемінің артуы күтіледі.
Мамандардың бағалауынша, табиғи туризм нысандарын дамыту өңір экономикасын әртараптандыруға, қызмет көрсету секторын кеңейтуге және ауылдық аумақтардың дамуына серпін береді. Сонымен қатар халықаралық туристердің келуін арттырып, Түркістан облысының әлемдік туристік картадағы орнын нығайтуға мүмкіндік жасайды.
Көшпелі кеңес қорытындысы бойынша жауапты мемлекеттік органдарға инвестициялық жобаларды жедел сүйемелдеу, инженерлік инфрақұрылым мәселелерін шешу, инвесторлармен жұмысты күшейту және барлық бастамалардың белгіленген мерзімде әрі сапалы орындалуын қамтамасыз ету жөнінде нақты тапсырмалар берілді. Бұл жобалар толық іске асқан жағдайда Түркістан облысы тек рухани орталық қана емес, халықаралық деңгейдегі экологиялық және тау туризмінің маңызды орталықтарының біріне айналуы ықтимал.