Түркістан облысы соңғы жылдары еліміздің агроөнеркәсіптік кешеніндегі ең қарқынды дамып келе жатқан өңірлердің біріне айналды. Бұған дейін негізінен ауыл шаруашылығы шикізатын өндіруші ретінде танылған облыста бүгінде өнімді терең өңдеуге, қосылған құны жоғары дайын өнім шығаруға басымдық беріліп отыр. Мал шаруашылығын дамыту, заманауи ет комбинаттарын іске қосу, экспорттық әлеуетті күшейту және халықаралық стандарттарға сай өндіріс қалыптастыру бағытындағы жұмыстар мемлекеттік деңгейде қолдау тауып келеді.
Осы бағыттағы жұмыстармен танысу мақсатында Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Түркістан облысына жұмыс сапарымен келді. Министр облыс әкімі Нұралхан Көшеровпен бірге Сайрам ауданындағы бірқатар өндірістік және ауыл шаруашылығы нысандарын аралап, жүзеге асырылып жатқан инвестициялық жобалардың барысымен танысты.
Сапар аясында делегация Манкент ауылында орналасқан «KAZ ECO MEAT» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ет комбинатында болды. Министр кәсіпорынның өндірістік алаңдарын аралап, технологиялық желілердің жұмысымен, санитарлық талаптардың сақталуымен және өндіріс үдерісімен танысты. Сондай-ақ жоба аясындағы жұмыстардың сапасына ерекше назар аударып, жауапты мамандарға өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру, экспорттық бағыттарды кеңейту және халықаралық нарықтың талаптарына сай өндірісті тұрақты жетілдіру қажеттігін айтты.
Жұмыс сапары барысында Айдарбек Сапаров пен облыс әкімі кәсіпорын ұжымымен және жергілікті шаруалармен кездесіп, мал шаруашылығын дамыту, ет өндірісін ұлғайту, асыл тұқымды мал басын көбейту, өңдеу өнеркәсібінің әлеуетін арттыру және экспорт көлемін ұлғайту мәселелері жөнінде пікір алмасты. Кездесу барысында ауыл шаруашылығы өндірушілерін мемлекеттік қолдау тетіктері, өндірістік кооперацияны дамыту және қайта өңдеу кәсіпорындарын шикізатпен тұрақты қамтамасыз ету жолдары да талқыланды.
«KAZ ECO MEAT» кәсіпорны бүгінде өңірдегі ірі ет өңдеу кешендерінің бірі саналады. Өндіріс орны жылына 30–40 мың тонна ет өнімін шығаруға қауқарлы. Кәсіпорынның құрылысы өткен жылы толық аяқталып, қазіргі таңда өндірістік желілер кезең-кезеңімен толық қуатына шығарылуда.
Жалпы аумағы 460 гектарды алып жатқан өндірістік кешенде жылқы, ірі қара және ұсақ мал еті терең өңдеуден өткізіледі. Заманауи технологиялық желілер бір ауысымда 500 бас ірі қара мен 600 бас ұсақ малды өңдеуге мүмкіндік береді. Бұл көрсеткіш кәсіпорынның ішкі нарықты сапалы өніммен қамтамасыз етіп қана қоймай, экспорт көлемін де тұрақты ұлғайтуға мүмкіндік беретін өндірістік әлеуетке ие екенін көрсетеді.
Кәсіпорында халықаралық стандарттарға сәйкес жоғары технологиялы құрал-жабдықтар орнатылған. Өндірістің барлық кезеңінде санитарлық қауіпсіздік пен өнім сапасына ерекше талап қойылады. Етті алғашқы өңдеуден бастап оны сүйектеу, вакуумдық қаптамаға салу, мұздату және сақтауға дейінгі барлық технологиялық процесс бір өндірістік кешенде жүзеге асырылады. Мұндай тәсіл өнім сапасын сақтап қана қоймай, оның экспорттық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта кәсіпорында 70 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Қызметкерлердің орташа жалақысы 200 мың теңгені құрайды. Ал өндірістік қуат толық игерілген сайын жаңа жұмыс орындарын ашу мүмкіндігі де кеңеймек.
Бүгінде кәсіпорын өндірген өнімнің жартысы Қазақстанның ішкі нарығына жөнелтілсе, қалған бөлігі шетелге экспортталады. Бұл көрсеткіш Түркістан облысында шығарылатын ауыл шаруашылығы өнімдерінің сыртқы нарықтағы сұранысы жоғары екенін аңғартады. Алдағы уақытта экспорт географиясын кеңейту, жаңа өткізу нарықтарына шығу және өнім ассортиментін көбейту бағытындағы жұмыстар жалғасады.
Соңғы жылдары Түркістан облысында агроөнеркәсіптік кешенді жаңғыртуға бағытталған инвестициялық жобалардың саны айтарлықтай артты. Өңірде ет және сүт өндірісі, құс шаруашылығы, жем өндіру, жылыжай кешендері, жеміс-көкөніс сақтау қоймалары мен ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу кәсіпорындары кезең-кезеңімен іске қосылып келеді. Мұндай жобалардың басты мақсаты – шикізат сатумен шектелмей, қосылған құны жоғары дайын өнім өндіру.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев агроөнеркәсіп кешенін дамытудың негізгі бағыттарының бірі ретінде ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуді бірнеше рет атап өткен болатын. Өйткені ауыл шаруашылығының нақты тиімділігі өндірілген өнім көлемімен емес, одан дайын өнім шығару арқылы қалыптасатын экономикалық нәтижемен өлшенеді. Осыған байланысты Түркістан облысында ет, сүт, жеміс-жидек, көкөніс және басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеуге бағытталған инвестициялық жобаларға ерекше көңіл бөлінуде.
Мал шаруашылығы саласында да жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді. Асыл тұқымды мал басын көбейту, бордақылау алаңдарын кеңейту, ветеринариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және жемшөп базасын нығайту бағытында мемлекеттік бағдарламалар іске асырылуда. Бұл шаралар өңдеу кәсіпорындарын тұрақты әрі сапалы шикізатпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Сарапшылардың пікірінше, қазіргі заманғы аграрлық саясаттың басты ерекшелігі – өндіріс пен өңдеуді бір-бірінен бөліп қарамау. Егер өңірде қуатты қайта өңдеу кәсіпорындары жұмыс істесе, фермерлер де өз өнімін тұрақты өткізу нарығына ие болады. Нәтижесінде ауыл шаруашылығының тиімділігі артып, ауыл тұрғындарының табысы көбейеді.
Түркістан облысында осы өндірістік тізбекті толық қалыптастыру бағытында кешенді жұмыстар жүргізіліп жатыр. Мал бордақылау алаңдарының саны артып келеді, заманауи ет комбинаттары іске қосылуда, логистикалық инфрақұрылым жетілдірілуде. Бұл өнімді өндіруден бастап өңдеу, сақтау және экспортқа дейінгі толық циклді өңірдің өз ішінде қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Өңдеу өнеркәсібін дамыту ауыл шаруашылығының ғана емес, жалпы облыс экономикасының тұрақты өсуіне әсер етеді. Жаңа өндірістер іске қосылған сайын тұрақты жұмыс орындары ашылады, бюджетке түсетін салық көлемі ұлғаяды, кәсіпкерлік белсенділік артады және ауылдық елді мекендердің әлеуметтік-экономикалық дамуына жаңа серпін беріледі.
Бүгінде Түркістан облысы республикадағы мал шаруашылығы қарқынды дамыған өңірлердің қатарында. Ет өндірісі мен экспорт көлемі бойынша алдыңғы орындардың бірін иеленген облыста өндірістің толық циклін қалыптастыру жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. Заманауи технологиялармен жабдықталған ет комбинаттарының іске қосылуы, жаңа инвестициялық жобалардың жүзеге асуы және халықаралық нарыққа бағдарланған өндірістердің көбеюі өңірдің агроөнеркәсіптік әлеуетін нығайтып қана қоймай, Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге де елеулі үлес қосып отыр.