Сарыағаш қаласында жаңғыртылған теміржол вокзалы пайдалануға берілді. Бір қарағанда, бұл жолаушыларға арналған нысанды жөндеумен ғана байланысты жоба болып көрінуі мүмкін. Алайда Сарыағаштың географиялық орналасуын ескерсек, жаңарған вокзалдың маңызы одан әлдеқайда кең. Бұл – Түркістан облысының ғана емес, Қазақстанның оңтүстік бағыттағы көлік қатынасында өзіндік орны бар теміржол нысаны.
Сарыағаш арқылы Өзбекстанға және одан әрі Орталық Азия елдеріне бағыт алатын пойыздар қатынайды. Сондықтан вокзалдың жұмысы тек жергілікті тұрғындарға қызмет көрсетумен шектелмейді. Ол жолаушылар тасымалы, шекара маңындағы қозғалыс және өңіраралық көлік байланыстары тоғысатын нүктелердің бірі саналады.
Жаңғыртылған вокзалдың ашылу салтанатына Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров, «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ Басқарма төрағасы Елжас Отыншиев, облыстық мәслихат төрағасы Нұралы Әбішов, теміржол саласының ардагерлері мен қызметкерлері қатысты.
Облыс әкімі Сарыағаш вокзалының көлік жүйесіндегі маңызына тоқталып, нысанның жаңаруы тұрғындарға көрсетілетін қызмет сапасына әсер ететінін атап өтті.
– Баршаңызды Сарыағаш ауданындағы заманауи талаптарға сай жаңғыртылған теміржол вокзалының ашылуымен шын жүректен құттықтаймын! Бұл маңызды жоба Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың көлік инфрақұрылымын жетілдіру және халыққа қолайлы жағдай жасау жөніндегі тапсырмаларына сәйкес жүзеге асырылды. Биыл облысымызда жалпы 5 теміржол вокзалының инфрақұрылымы жаңартылды. Бүгін сол жаңартылған нысандардың бірі – «Сарыағаш» теміржол вокзалының ашылуына куә болып отырмыз. Заманауи вокзал Сарыағаш ауданының көлік қатынасын жақсартуға, тұрғындарға көрсетілетін қызмет сапасын арттыруға оң ықпал етеді деп сенемін! – деді Нұралхан Көшеров.
Сарыағаштың көлік жүйесіндегі ерекшелігі – оның Қазақстанның оңтүстік шекарасына жақын орналасуында. Бұл аумақ арқылы жолаушылар ғана емес, халықаралық және өңірлік жүк ағындары да өтеді. Сондықтан теміржол инфрақұрылымының сапасы өңірдің жалпы көлік-логистикалық әлеуетіне тікелей әсер етеді.
Қазақстан үшін оңтүстік бағыттағы көлік дәліздерін дамыту стратегиялық мәнге ие. Орталық Азиядағы сауда көлемінің өсуі, Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы экономикалық байланыстардың кеңеюі және өңіраралық қатынастың күшеюі шекара маңындағы инфрақұрылымға қойылатын талапты арттырып отыр. Мұндай жағдайда теміржол станциялары мен вокзалдардың өткізу қабілеті, техникалық жағдайы және жолаушыларға қызмет көрсету деңгейі көлік жүйесінің жалпы тиімділігінің бір бөлігіне айналады.
Түркістан облысының өзі де соңғы жылдары көлік-логистикалық бағыттағы жобаларды күшейтіп келеді. Бұған өңірдің Қазақстанның оңтүстігін Орталық Азия нарықтарымен байланыстыратын географиялық жағдайы мүмкіндік береді. Автомобиль жолдарын жаңарту, теміржол инфрақұрылымын дамыту, логистикалық орталықтарды көбейту және транзиттік әлеуетті тиімді пайдалану – облыстың экономикалық байланыстарын кеңейтудің негізгі бағыттарының бірі.
Бұл жерде Сарыағаштың рөлі ерекше. Өйткені көлік-логистика жүйесінде шекараға жақын орналасқан нысандардың тиімділігі тек өз аумағындағы қозғалыспен өлшенбейді. Олар елдің ішкі өңірлерін сыртқы нарықтармен байланыстыратын тізбектің бөлігі болып табылады. Сарыағаш арқылы өтетін теміржол бағыттары да осындай байланысты қамтамасыз етеді.
Сондықтан вокзалды жаңғырту – инфрақұрылымды сыртқы келбет тұрғысынан ғана жаңарту емес. Жолаушылар ағынының қалыпты өтуі, пойыздарды қабылдау мен жөнелту кезінде қызмет көрсету сапасының сақталуы, қауіпсіздік талаптарының орындалуы және түрлі санаттағы азаматтарға қолжетімді орта қалыптастыру – көлік жүйесінің сапасына қойылатын негізгі талаптар.
Жаңартылған вокзалдың ғимараты осы талаптарға бейімделген. Реконструкция нәтижесінде оның жалпы алаңы 449,1 шаршы метрден 558,5 шаршы метрге дейін ұлғайтылды. Жолаушыларға арналған 30 орындық күту залы, билет кассасы мен анықтама бюросы жұмыс істейді. Асхана, ана мен балаға арналған бөлме, медициналық пункт және оқшаулау бөлмесі қарастырылған.
Мүмкіндігі шектеулі азаматтардың да нысанды пайдалануына жағдай жасалған. Бұл қазіргі көлік инфрақұрылымына қойылатын маңызды талаптардың бірі. Яғни вокзалдың жаңаруы тек ғимарат көлемін ұлғайтумен емес, қызмет көрсету стандарттарын өзгертуімен де байланысты.
Перрон да қайта жаңартылды. Вокзал аумағында абаттандыру және көгалдандыру жұмыстары жүргізілді. Қазіргі нысан тәулігіне шамамен 500 жолаушыға қызмет көрсете алады және бес жұп пойыз қабылдайды.
Бұл көрсеткіштерді Сарыағаштың көлік жүйесіндегі орны тұрғысынан қараған жөн. Жолаушылардың бір бөлігі – жергілікті тұрғындар болса, енді бір бөлігі ауданға іссапармен, жұмыс бабымен немесе басқа мақсатпен келетін азаматтар. Бұған қоса, Сарыағаштың шекаралық және туристік әлеуеті жолаушылар қозғалысына қосымша әсер етеді. Демек, вокзалдың қызмет көрсету сапасы қаланың сыртқы көлік байланысының сапасына да ықпал етеді.
Сарыағаш вокзалының тарихы да ұзақ. Станция өткен ғасырдың басынан бері теміржол қозғалысының маңызды нүктелерінің бірі болып келеді. Осы уақыт ішінде теміржолдың рөлі өзгергенімен, оның негізгі қызметі – адамдар мен тауар қозғалысын қамтамасыз ету – сақталып отыр.
Ал бүгінгі көлік жүйесінде теміржолдың міндеті бұдан да кең. Қазақстан транзиттік әлеуетін арттыруға ұмтылып отырған кезеңде теміржол инфрақұрылымы ішкі нарық пен сыртқы нарықты жалғайтын негізгі арналардың бірі болып қала береді. Әсіресе Орталық Азия елдерімен экономикалық байланыстар ұлғайған сайын оңтүстік бағыттағы теміржол желілерінің маңызы арта түспек.
Түркістан облысы үшін бұл бағыттың тағы бір қыры бар. Өңірде өндіріс көлемінің өсуі, ауыл шаруашылығы өнімдерін сыртқы нарыққа шығару және туристік ағынның артуы көлік инфрақұрылымына деген сұранысты күшейтеді. Өнімді өндіріп қана қою жеткіліксіз, оны нарыққа жылдам әрі тиімді жеткізу қажет. Осы жерде автомобиль және теміржол көлігі бір-бірін толықтыратын жүйе ретінде жұмыс істеуі керек.
Сондықтан облыстың көлік-логистикалық саясаты тек жол салумен шектелмей, тасымалдау тізбегінің барлық буынын қамтуы тиіс. Теміржол станциялары, вокзалдар, автожолдар, шекаралық өткізу пункттері, қойма және логистикалық орталықтар өзара байланысты жұмыс істеген жағдайда ғана өңірдің транзиттік мүмкіндігі толық пайдаланылады.
Сарыағаштағы вокзалдың жаңаруы осы үлкен жүйенің бір буыны ретінде қарастырылуы керек. Нысанның техникалық және тұрмыстық жағдайын жақсарту жолаушыларға қолайлы орта қалыптастырады, ал көлік қатынасының сапасы қаланың іскерлік және туристік тартымдылығына әсер етеді.
Вокзалды реконструкциялау жұмыстары 2025 жылы басталып, 2026 жылғы тамызда аяқталды. Жобаның жалпы құны 918 млн теңгені құрады. Тапсырыс беруші – «Қазақстан Темір Жолы» АҚ.
Биыл Түркістан облысында теміржол вокзалдарының инфрақұрылымын жаңарту жұмыстары бірқатар елді мекенді қамтыды. «Түлкібас», «Манкент», «Темір», «Арыс-2» және «Сарыағаш» вокзалдарында жаңғырту жұмыстары жүргізілді. Бұл жобаларды бір-бірінен бөлек нысандар ретінде емес, өңірдің теміржол инфрақұрылымын кезең-кезеңімен жаңартудың бір бөлігі ретінде қарауға болады.
Мұның экономикалық мәні де бар. Көлік инфрақұрылымы жақсарған сайын өңірдің ішкі байланысы күшейеді, адамдардың қозғалысы жеңілдейді, кәсіпкерлердің тауар тасымалдау мүмкіндігі кеңейеді. Ал шекаралық өңір үшін бұл сыртқы экономикалық байланыстардың тұрақтылығына да әсер етеді.
Сарыағаштың болашағында көлік-логистикалық бағыттың салмағы бұдан әрі арта түсуі мүмкін. Қазақстан мен Орталық Азия елдері арасындағы сауда-экономикалық байланыстардың ұлғаюы, транзиттік тасымал көлемінің өсуі және оңтүстік өңірлердің өндірістік әлеуетінің кеңеюі көлік инфрақұрылымын жаңғыртуды қажет етеді.
Осы тұрғыдан алғанда, жаңартылған вокзалдың басты нәтижесі – оның жаңа ғимаратқа айналғанында емес. Ең маңыздысы – шекара маңындағы қаланың көлік инфрақұрылымы қазіргі жолаушылар ағыны мен алдағы экономикалық қозғалысқа бейімделіп отыр.
Сарыағаш вокзалы енді тұрғындар үшін жаңарған қызмет көрсету нысаны ғана емес, Түркістан облысының оңтүстік бағыттағы көлік жүйесінің маңызды элементі ретінде жұмысын жалғастырады. Ал өңірдің логистикалық әлеуетін толық пайдалану үшін мұндай нысандарды жаңарту автомобиль жолдары, теміржол желілері, шекаралық инфрақұрылым және логистикалық орталықтармен қатар дамытылуы қажет.
Салтанатты шара соңында қонақтар жаңғыртылған вокзалды аралап, оның инфрақұрылымы мен материалдық-техникалық жабдықталуымен танысты. Бір ғасырдан астам тарихы бар Сарыағаш станциясы осылайша жаңа кезеңге қадам басты. Бүгінгі міндет – оның осы мүмкіндігін өңірдің көлік байланысын күшейтуге және Сарыағаштың шекаралық-логистикалық әлеуетін арттыруға тиімді пайдалану.