Түркістан облысында импортқа тәуелділікті төмендететін, жергілікті шикізатты терең өңдейтін және экологиялық мәселелерді шешуге ықпал ететін кәсіпорындарға басымдық беріле бастады. Жетісай ауданында бой көтеріп жатқан пластик қалдықтарын қайта өңдеу зауыты – осы саясаттың нақты көріністерінің бірі.
Облыс әкімі Нұралхан Көшеров жұмыс сапары барысында Жетісай ауданындағы өндірістік аймаққа арнайы барып, салынып жатқан жаңа кәсіпорынның құрылыс барысымен танысты. Болашақ зауыт пайдаланылған пластик қалдықтарын қайта өңдеп қана қоймай, ауыл шаруашылығы мен өндіріс саласына қажетті түрлі пластик бұйымдарын шығаратын болады. Қазіргі кезде елімізде мұндай өндірістердің маңызы артып келеді. Себебі пластик қалдықтарын қайта өңдеу қоршаған ортаға түсетін салмақты азайтып қана қоймай, бұрын қалдық саналған шикізатты қайтадан экономикалық айналымға енгізуге мүмкіндік береді.
Жобаны жүзеге асырып жатқан «KAZ INVA» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі кәсіпорын құрылысына екі миллиард теңге инвестиция бағыттаған. Құрылыс-монтаж жұмыстары жоспарға сәйкес жүргізілуде және кәсіпорынды осы жылдың соңына дейін пайдалануға беру көзделген. Облыс басшысы жауапты сала жетекшілері мен аудан әкімдігіне құрылыс сапасын қатаң бақылауда ұстап, белгіленген мерзімнің сақталуын қамтамасыз етуді тапсырды.
– Өңір үшін жаңа өндіріс орындарын ашу, терең өңдеуді дамыту және импортқа тәуелділікті азайту – басты басымдықтардың бірі. Мұндай жобалар экологияны жақсартып қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын құрып, өңір экономикасының дамуына серпін береді, – деді Нұралхан Көшеров.
Бұл ұстаным Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған жаңа өнеркәсіптік саясаттың негізгі қағидаттарымен үндеседі. Президент соңғы жылдары Қазақстанның берік өнеркәсіптік қалқанын қалыптастыру үшін өңдеуші секторды жедел дамыту, жоғары қосылған құны бар өнім өндіру және импортқа тәуелділікті азайту міндетін бірнеше рет көтерді. Осы тұрғыдан алғанда пластик қалдықтарын қайта өңдеу жобасы тек экологиялық бастама емес, экономиканың тұрақтылығын күшейтетін маңызды өндірістік буын болып саналады.
Мамандардың айтуынша, әлемдік тәжірибеде қалдықтарды қайта өңдеу «жасыл экономиканың» басты бағыттарының біріне айналған. Дамыған мемлекеттер тұрмыстық және өндірістік қалдықтарды полигондарға көме бермей, оларды қайта өңдеу арқылы жаңа өнім шығарады. Мұндай тәсіл табиғи ресурстарды үнемдеуге, өндірістік шығындарды төмендетуге және жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді. Түркістан облысында қолға алынған жоба да осы халықаралық үрдіске сәйкес келеді.
Жаңа кәсіпорында қайта өңделген шикізаттан ауыл шаруашылығында қолданылатын пластик бұйымдар, өндірістік мақсаттағы ыдыстар мен басқа да өнімдер шығарылады. Жоба толық қуатына шыққанда жылына он миллион данаға дейін өнім өндіру жоспарланып отыр. Сонымен бірге жетпіске жуық адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Бұл тек жаңа жұмыс орындарының ашылуы ғана емес, өндірістік мамандықтарға сұраныстың артып келе жатқанын да көрсетеді.
Өңірде бүгінде оқшаулау үлесі жоғары өндірістерді қалыптастыруға ерекше назар аударылып отыр. Яғни өнім өндіру барысында пайдаланылатын шикізаттың, қосалқы бөлшектердің және еңбек ресурстарының басым бөлігі жергілікті мүмкіндіктер есебінен қамтамасыз етілуі көзделеді. Мұндай тәсіл кәсіпорындардың сыртқы нарыққа тәуелділігін төмендетіп, шағын және орта бизнес үшін жаңа өндірістік тізбектер қалыптастыруға ықпал етеді. Пластик қалдықтарын қайта өңдеу де осындай өндірістердің қатарына жатады.
Жетісай ауданындағы индустриялық аймақ бүгінде өңірдің жаңа өндірістік алаңдарының біріне айналып келеді. Жалпы аумағы елу тоғыз гектарды құрайтын бұл өндірістік аймақта бірнеше инвестициялық жоба қатар жүзеге асырылуда. Олардың қатарында жиһаз өндірісі, ауыл шаруашылығы техникасына арналған қосалқы бөлшектер шығару, құрама жем өндіру, металл бұйымдарын жасау және химиялық жуғыш заттар шығаратын кәсіпорындар бар. Мұндай өндірістер бір-бірімен технологиялық байланыс орнатып, жергілікті экономиканың жаңа индустриялық экожүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Өнеркәсіптік парк аумағында ауыл шаруашылығы саласына бағытталған инвестициялық жобалар да қатар дамуда. Соның бірі – қазіргі заманғы жылыжай кешені мен өнім сақтайтын қойма құрылысы. Мұндай жобалар ауыл шаруашылығы өнімдерінің жыл бойы сақталуына, логистикалық шығындардың қысқаруына және нарықты сапалы өніммен үздіксіз қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде өңдеу кәсіпорындарының шикізатпен тұрақты жұмыс істеуіне негіз қалайды.
Индустриялық-инновациялық даму саясаты тек жаңа зауыттар салумен шектелмейді. Өндірістің тұрақты жұмыс істеуі үшін инженерлік инфрақұрылымның сапасы шешуші рөл атқарады. Сондықтан облыста өндірістік аймақтарға электр энергиясы, табиғи газ, ауыз су, кәріз жүйесі және автомобиль жолдарын жеткізу жұмыстары кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. Инженерлік желілері толық дайын өндірістік алаңдардың болуы инвесторлардың қызығушылығын арттырып, жобаларды іске асыру мерзімін едәуір қысқартады.
Тұрғын үй құрылысының қарқыны да өнеркәсіптің дамуымен өзара сабақтас. Соңғы жылдары Түркістан облысында жаңа тұрғын үй массивтері салынып, инженерлік-коммуналдық инфрақұрылым кеңейтілуде. Өндіріс орындарының көбеюі жаңа еңбек ресурстарын қажет етеді, ал бұл өз кезегінде қызметкерлерді тұрғын үймен, әлеуметтік нысандармен және сапалы коммуналдық қызметпен қамтамасыз етуді талап етеді. Сондықтан өңірде тұрғын үй саясаты өнеркәсіптік даму жоспарларымен қатар қарастырылып келеді.
Көлік-логистика жүйесін жаңғырту да инвесторлар үшін маңызды факторлардың бірі. Облыс арқылы өтетін халықаралық автомобиль дәліздері, теміржол желілері және шекаралық өткізу бекеттері өндірілген өнімді ішкі және сыртқы нарықтарға жеткізуге қолайлы мүмкіндік береді. Логистикалық мүмкіндіктердің кеңеюі экспортқа бағытталған кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін арттырып, жаңа өндірістердің экономикалық тиімділігін күшейтеді.
Халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар да өндірістік даму стратегиясымен қатар жүзеге асырылуда. Соңғы жылдары көптеген елді мекенде жаңа су құбырлары тартылып, сумен жабдықтау нысандары жаңартылды. Инженерлік инфрақұрылымның дамуы тұрғындардың тұрмыс сапасын жақсартып қана қоймай, өндірістік жобалардың жүзеге асуына да қолайлы жағдай қалыптастырады.
Түркістан облысында инвесторлар үшін қалыптасқан өндірістік экожүйе жыл өткен сайын кеңейіп келеді. «Turan» арнайы экономикалық аймағының мүмкіндіктері, индустриялық аймақтардың көбеюі және барлық аудан мен қалада шағын өндірістік парктердің құрылуы өңірдің инвестициялық тартымдылығын арттырып отыр. Осындай жүйелі жұмыстардың нәтижесінде жаңа кәсіпорындар саны артып, өңдеуші өнеркәсіптің үлесі ұлғайып, экономиканың тұрақты әрі сапалы өсуіне берік негіз қалануда.